Thủy đậu là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Varicella Zoster gây ra, lây lan rất nhanh và có thể bùng phát thành dịch, nhất là vào mùa đông – xuân hoặc khi thời tiết giao mùa. Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi, nhưng trẻ em là đối tượng dễ mắc nhất.
Bệnh lây chủ yếu qua đường hô hấp khi người lành hít phải các giọt nước bọt nhỏ li ti chứa virus từ người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện hoặc qua tiếp xúc trực tiếp với dịch từ nốt phỏng của người bị thủy đậu. Do virus có khả năng phát tán nhanh trong không khí đặc biệt dịch có thể xuất hiện ở những nơi tập trung dân cư đông đúc như nhà trẻ, trường học, ký túc xá, khu vực đông dân cư... Người là nguồn bệnh duy nhất.

Bệnh thuỷ đậu có 3 thời kỳ chính

Thời kỳ ủ bệnh:

Sau khi tiếp xúc với virus gây thủy đậu (VZV), bệnh thường ủ từ 10 đến 20 ngày, trung bình khoảng 2 tuần. Trong giai đoạn này, người bệnh chưa có triệu chứng rõ rệt nhưng đã có mầm bệnh trong cơ thể. Với người suy giảm miễn dịch, thời gian ủ bệnh có thể ngắn hoặc dài hơn bình thường.

Thời kỳ khởi phát:
Người bệnh thường sốt nhẹ hoặc sốt cao, kèm ớn lạnh, mệt mỏi, nhức đầu, chán ăn, đôi khi đau bụng nhẹ.
Sau đó, phát ban đỏ nhỏ xuất hiện, ngứa nhẹ, rồi nhanh chóng chuyển thành bóng nước trong vòng 1–2 ngày. Giai đoạn này kéo dài khoảng 24–48 giờ, và bệnh dễ lây lan nhất trong thời điểm này.
Thời kỳ toàn phát:
Đây là giai đoạn bóng nước mọc rộ khắp cơ thể, còn gọi là thời kỳ đậu mọc. Các bóng nước tròn, trong như giọt sương xuất hiện đầu tiên ở ngực, lưng, sau đó lan ra mặt và tứ chi.
Bóng nước mọc nhiều đợt, có thể thấy nhiều giai đoạn khác nhau trên cùng vùng da (gọi là hiện tượng “hoa mai nở rộ”). Sau khoảng 24 giờ, bóng nước đục dần rồi vỡ hoặc đóng vảy. Người bệnh thường hết sốt hoặc giảm sốt trong giai đoạn này.
Thời kỳ hồi phục: Sau khoảng 1 tuần, phần lớn bóng nước đã đóng mày và khô lại, cơ thể dần hồi phục.
Người có sức khỏe bình thường thường không để lại sẹo, nhưng nếu bóng nước bị nhiễm trùng, gãi nhiều hoặc chăm sóc không đúng, có thể để lại sẹo nhỏ hoặc vết thâm da.
Một số trường hợp, vùng da nơi có bóng nước có thể đổi màu nhẹ trong vài tuần rồi hồi phục hoàn toàn. Một số bệnh nhân có thể bị phát ban, bóng nước trong, dạng đơn bào; bóng nước đục và bóng nước già nhất là dạng đóng mày.

Để phòng bệnh thủy đậu hiệu quả, mỗi người dân cần thực hiện tốt các biện pháp sau:

1. Tiêm vắc xin phòng bệnh thủy đậu là biện pháp hiệu quả và an toàn nhất.

* Đối tượng tiêm trẻ từ 12 tháng đến 12 tuổi với lịch tiêm 2 mũi
- Mũi 1: mũi đầu tiên.

- Mũi 2: 3 tháng sau mũi 1 (ưu tiên) hoặc hẹn mũi 2 lúc 4-6 tuổi.

* Đối tượng tiêm trẻ từ 13 tuổi trở lên và người lớn với lịch tiêm 2 mũi:

- Mũi 1: mũi đầu tiên.

- Mũi 2: cách mũi 1 ít nhất 01 tháng.

2. Giữ gìn vệ sinh cá nhân và môi trường sống sạch sẽ: rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, giữ thông thoáng nơi ở, lau rửa đồ dùng sinh hoạt bằng dung dịch sát khuẩn.
3. Tránh tiếp xúc với người bị bệnh thủy đậu, đặc biệt trong giai đoạn đang nổi mụn nước, vì đây là lúc virus lây lan mạnh nhất.
4. Khi có người mắc bệnh trong gia đình hoặc tập thể, cần cách ly người bệnh tại nhà ít nhất 7 ngày kể từ khi xuất hiện nốt phỏng đầu tiên hoặc cho đến khi các nốt đã khô vảy hoàn toàn.
5. Không gãi hoặc làm vỡ bóng nước, để tránh nhiễm trùng da và để lại sẹo. Có thể dùng thuốc bôi sát khuẩn nhẹ theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
6. Nếu có biểu hiện sốt cao, mệt nhiều, mụn nước lan nhanh hoặc có dấu hiệu biến chứng như khó thở, co giật, hôn mê… cần đưa ngay đến cơ sở y tế để được khám và điều trị kịp thời.

Khi nghi ngờ mắc thủy đậu, người bệnh cần chủ động hạn chế tiếp xúc với người khác, nghỉ học, nghỉ làm và đến cơ sở y tế để được khám, tư vấn, điều trị phù hợp. Không nên tự ý mua thuốc uống, đặc biệt là thuốc kháng viêm, thuốc bôi không rõ nguồn gốc, thuốc dân gian truyền miệng hoặc tự ý dùng kháng sinh khi chưa có chỉ định của nhân viên y tế. Kháng sinh không có tác dụng diệt virus thủy đậu và chỉ được sử dụng khi có dấu hiệu bội nhiễm vi khuẩn theo đánh giá của bác sĩ.

Trong quá trình chăm sóc người bệnh tại nhà, cần cho người bệnh nghỉ ngơi ở phòng thoáng, sạch, hạn chế tiếp xúc với trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người cao tuổi, người có bệnh nền và người suy giảm miễn dịch. Người bệnh nên mặc quần áo rộng, mềm, thấm hút mồ hôi; giữ vệ sinh thân thể nhẹ nhàng; không cào gãi làm vỡ các nốt phỏng; cắt móng tay sạch sẽ để hạn chế trầy xước da. Các vật dụng cá nhân như khăn mặt, ly uống nước, quần áo, chăn màn cần dùng riêng và được giặt sạch thường xuyên.

Khoa Truyền nhiễm – Trung tâm Y tế khu vực Hàm Thuận Bắc khuyến cáo người dân không hoang mang nhưng tuyệt đối không chủ quan với bệnh thủy đậu. Mỗi gia đình cần chủ động phòng bệnh từ những việc đơn giản: tiêm vắc xin khi đủ điều kiện, giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên, không dùng chung đồ cá nhân với người bệnh, cách ly người mắc bệnh đúng cách và đưa người bệnh đến cơ sở y tế khi có dấu hiệu bất thường.

Phòng chống thủy đậu không phải là trách nhiệm của riêng ngành y tế, mà là trách nhiệm chung của mỗi gia đình, nhà trường, cơ quan và cộng đồng. Khi mỗi người biết cách tự bảo vệ mình và bảo vệ người xung quanh, chúng ta sẽ góp phần hạn chế lây lan, giảm biến chứng và xây dựng môi trường sống an toàn, khỏe mạnh hơn.

Thông điệp truyền thông:
“Phòng bệnh thủy đậu: Tiêm vắc xin đầy đủ – Giữ vệ sinh sạch sẽ – Cách ly đúng cách – Đi khám kịp thời khi có dấu hiệu nặng.”

Nguồn tài liệu tham khảo:

Link: https://cdcbentre.org/vi/news/tin-tuc-su-kien/tuyen-truyen-phong-chong-benh-thuy-dau-5466.html